Η ασφαλής τοποθέτηση καλωδίων σε κτίρια είναι θεμελιώδης πτυχή της κατασκευής, με καθοριστική σημασία για τη λειτουργικότητα και την ασφάλεια όλου του ηλεκτρικού συστήματος. Η σωστή τοποθέτηση των καλωδίων όχι μόνο επηρεάζει την αποδοτικότητα, αλλά και ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο ατυχημάτων και πυρκαγιών. Παρακάτω παρουσιάζουμε τους κανόνες ασφαλείας που πρέπει οπωσδήποτε να τηρούνται κατά την τοποθέτηση καλωδίων σε κτίρια.
Ποιοι είναι οι τρόποι τοποθέτησης καλωδίων σε κτίρια;
Κατά την τοποθέτηση καλωδίων σε κτίρια υπάρχει μια σειρά από συγκεκριμένες συστάσεις και απαιτήσεις, η τήρηση των οποίων είναι καθοριστική για την ασφάλεια και την αντοχή της ηλεκτρικής εγκατάστασης. Απαραίτητη είναι επίσης η χρήση εργαλείων όπως οι κόφτες καλωδίων. Στις διελεύσεις μέσα από τοίχους, πλάκες και άλλα διαχωριστικά είναι απαραίτητη η χρήση προστατευτικών από βραδύκαυστα υλικά. Οι τρόποι τοποθέτησης περιλαμβάνουν την απευθείας όδευση των καλωδίων κατά μήκος των τοίχων και κάτω από τις οροφές πάνω σε κατάλληλα προετοιμασμένες φέρουσες κατασκευές, καθώς και τη χρήση καλωδιακών καναλιών σε τοίχους, πλάκες ή κάτω από δάπεδα, που επιτρέπουν την αφαίρεση των καλωδίων. Η μόνιμη εντοίχιση των καλωδίων απαγορεύεται αυστηρά. Επιπλέον, τα πυράντοχα καλώδια πρέπει να τοποθετούνται σύμφωνα με τους κανονισμούς, και η διέλευσή τους από πυράντοχους τοίχους απαιτεί ειδική προστασία. Πριν από την είσοδο των καλωδίων στο κτίριο πρέπει να εξασφαλίζεται προστασία από μηχανικές καταπονήσεις, ενώ οι διελεύσεις μέσα από τοίχους και πλάκες πρέπει να σφραγίζονται προσεκτικά με βραδύκαυστα υλικά, προσαρμοσμένα στις απαιτήσεις πυραντίστασης των συγκεκριμένων δομικών στοιχείων. Όλοι αυτοί οι κανόνες αποσκοπούν όχι μόνο στη λειτουργικότητα, αλλά κυρίως στην ασφάλεια όλου του ηλεκτρικού συστήματος.
Ποιες αποστάσεις πρέπει να τηρούνται;
Κατά την τοποθέτηση καλωδίων σε κτίρια η τήρηση των σωστών αποστάσεων μεταξύ τους παίζει καθοριστικό ρόλο για την ασφάλεια και την αποδοτικότητα της εγκατάστασης. Οι επιτρεπόμενες αποστάσεις μεταξύ των καλωδίων πρέπει να τηρούνται αυστηρά και εξαρτώνται από τον τρόπο στερέωσης ή ανάρτησης. Οι διασταυρώσεις καλωδίων με άλλους μονωμένους αγωγούς απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Σύμφωνα με τα πρότυπα που ισχύουν, για παράδειγμα, στην Πολωνία, η απόσταση μεταξύ καλωδίων ονομαστικής τάσης έως 1 kV που διασταυρώνονται πρέπει να είναι τουλάχιστον 5 cm, ενώ για καλώδια ονομαστικής τάσης 1 kV < UN ≤ 30 kV τουλάχιστον 15 cm. Τα καλώδια ονομαστικής τάσης άνω των 30 kV πρέπει να διαχωρίζονται από τα άλλα καλώδια με διαχωριστικό.
Επιπλέον ορίζονται ελάχιστες επιτρεπόμενες αποστάσεις των καλωδίων ενέργειας και σήμανσης από τις σωληνώσεις. Για παράδειγμα, οι σωληνώσεις που δεν χρειάζονται περιοδική συντήρηση πρέπει να απέχουν 20 cm, ενώ εκείνες που χρειάζονται συντήρηση 100 cm. Αν για αιτιολογημένους λόγους δεν είναι δυνατό να τηρηθούν αυτές οι αποστάσεις, τα καλώδια πρέπει να προστατεύονται από μηχανικές καταπονήσεις με προστατευτικά που περιβάλλουν τη διασταύρωση ή την προσέγγιση σε όλο το μήκος της, με επιπλέον τουλάχιστον 50 cm από κάθε πλευρά. Σε σωληνώσεις με εύφλεκτα υγρά συνιστάται απόσταση τουλάχιστον 100 cm. Δεν αρκεί λοιπόν μόνο εξοπλισμός όπως το ράουλο για την εκτύλιξη καλωδίων, αλλά χρειάζονται και λεπτομερείς μετρήσεις.
Στα κατακόρυφα φρεάτια καλωδίων η σωστή τοποθέτηση των καλωδίων είναι καθοριστική για την ακεραιότητα και την αντοχή όλου του συστήματος. Σύμφωνα με τις οδηγίες, τα καλώδια πρέπει να τοποθετούνται σε φέρουσες κατασκευές ή απευθείας στον τοίχο. Τόσο τα καλώδια στις κατασκευές όσο και εκείνα που στερεώνονται απευθείας στον τοίχο πρέπει να ασφαλίζονται κατάλληλα με στηρίγματα. Σημαντικό στοιχείο είναι η μεμονωμένη στερέωση των καλωδίων, δηλαδή κάθε καλώδιο πρέπει να στερεώνεται ξεχωριστά. Ωστόσο, στα καλώδια σε δέσμη επιτρέπεται η στερέωση σε ένα κοινό στήριγμα καλωδίων, με εξαίρεση τα πυράντοχα καλώδια, για τα οποία ισχύουν άλλες οδηγίες. Η δυνατότητα στερέωσης καλωδίων σε δέσμη σε ένα στήριγμα όχι μόνο διευκολύνει την εγκατάσταση, αλλά επιτρέπει και κάποια προσαρμογή σε ορισμένες διατάξεις. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να τονιστεί ότι ο κανόνας αυτός δεν αφορά τα πυράντοχα καλώδια, για τα οποία απαιτούνται ειδικές διαδικασίες στερέωσης σύμφωνα με τα πρότυπα.
Κάθε στερέωση καλωδίων, ανεξάρτητα από το είδος της, πρέπει να σχεδιάζεται προσεκτικά, ώστε να εξασφαλίζεται μηχανική αντοχή και να αποφεύγεται κάθε παραμόρφωση των καλωδίων. Η κατάλληλη προστασία των καλωδίων στα κατακόρυφα φρεάτια είναι καθοριστική όχι μόνο για την αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος, αλλά και για τη μακροχρόνια δομική ακεραιότητα της εγκατάστασης. Κατά την τοποθέτηση καλωδιακών γραμμών χρησιμοποιείται εξοπλισμός όπως οι κόφτες αγωγών ή τα βαρούλκα, αλλά τη μεγαλύτερη σημασία έχει φυσικά μια λεπτομερής μελέτη, εκπονημένη σύμφωνα με τα πρότυπα.